Ratowanie zbiorów zalanych wodą

Podstawowe informacje dotyczące postępowania na wypadek zalania wodą materiałów bibliotecznych.

Ratowanie zbiorów (informacja skrócona):

1. Selekcja najcenniejszych obiektów

2. Oczyszczenie z powierzchniowych zanieczyszczeń

3. Zapakowanie w folię plastikową (każdy obiekt oddzielnie)

4. Zamrożenie obiektów - jak najszybsze (max. 48 godz. od zalania) i w jak najniższej temperaturze (min. —20 °C)

Uwaga: w przypadku materiałów fotograficznych, mikrofilmowych i audiowizualnych konieczne odrębne postępowanie. Wskazany kontakt z konserwatorem!

Więcej informacji dotyczących postępowania z zalanymi materiałami bibliotecznymi znajduje się w „Notesie Konserwatorskim" nr 2 i 3.

Szczegółowy harmonogram działań w czasie katastrofy :

Obiekty na papierze dotknięte powodzią, obok zniszczeń wynikających bezpośrednio
z katastrofy (zalanie, zabrudzenie), narażone są na zniszczenia mikrobiologiczne, które mogą zaistnieć bardzo szybko po zalaniu.
W celu ograniczenia szkód zasadne jest przyjęcie następującego toku postępowania:

  1. Z zalanych zbiorów należy wyselekcjonować obiekty najcenniejsze, które będą ratowane w pierwszej kolejności. Powinny wśród nich znaleźć się obiekty najbardziej wrażliwe na wodę : rękopisy, druki iluminowane, akwarele, pastele, fotografie, mapy kolorowane
    i inne.
  2. Obiekty należy w miarę możliwości oczyścić z zanieczyszczeń i za wszelką cenę zamrozić w możliwie najniższej temperaturze,
    po uprzednim zawinięciu każdego obiektu w folię. Tylko takie postępowanie zabezpieczy obiekty przed rozwojem pleśni i ograniczy inne szkody powodowane przez wilgoć. Do tego celu należy wykorzystać dostępne chłodnie i zamrażarki. Obiekty te powinny zostać w stanie zamrożenia do momentu podjęcia ich konserwacji.
  3. Obiekty przed konserwacją powinny zostać wysuszone, najlepiej metodą sublimacji w liofilizatorze. Z braku możliwości zastosowania tej techniki suszyć zgodnie z propozycją zawartą w p. 5.
  4. Pozostałe obiekty (czarno-białe druki, grafiki, mapy drukowane i inne) w miarę możliwości należy zabezpieczyć jak wyżej.
    W przypadku braku takich możliwości należy oczyścić je w poprzez opłukanie w czystej wodzie i niezwłocznie przystąpić do suszenia.
  5. Najpierw, do odciągnięcia nadmiaru wody użyć przekładek z bibuł lub innych higroskopijnych materiałów (np. czysty biały niezadrukowany papier). Książki należy ustawić pionowo z wachlarzowo rozsuniętymi kartami i suszyć przez wyłożenie
    w przewiewnych pomieszczeniach, z dobrą wentylacją. Wymuszony ruch powietrza można uzyskać poprzez zastosowanie wentylatorów. Wskazane jest suszenie ogrzanym powietrzem, ale o temperaturze nie przekraczającej 25 °C! Dla podniesienia temperatury suszenia można wykorzystać grzejniki olejowe, ustawione w takiej odległości, by nie wywołać przegrzewania obiektów. Unikać należy dmuchaw typu „Farel”!
  6. Po osuszeniu obiekty należy poddać dezynfekcji gazem Rotanox w komorze próżniowej.
    W przypadku występowania pleśni konieczna jest konsultacja mikrobiologiczna.

Zalecenia konserwatorskie dotyczące likwidacji skutków powodzi w bibliotekach i archiwach w zakresie zagrożeń mikrobiologicznych
(za: W obliczu katastrofy. Warszawa : BN, 1999. (Notes Konserwatorski ; 2)

Telefony informacyjne:

Dział Ochrony, Konserwacji i Archiwizacji Zbiorów Biblioteki Śląskiej

(32)20 83 862 – Sylwia Błaszczyk – kierownik Działu

(32)20 83 702 - Anna Rudzka – konserwator

Biblioteka Śląska dysponuje komorą fumigacyjną do dezynfekcji gazem Rotanox

W Bibliotece Narodowej w Warszawie

tel. (22) 608 2310 - Donata Rams, kierownik Laboratorium konserwatorskiego

tel. (22) 608 2770 - Filip B. Zerek, laboratorium mikrobiologiczne

tel. (22) 608 2300 - Joanna Ważyńska, kierownik Zakładu Konserwacji Zbiorów Bibliotecznych (zbiory zabytkowe)

tel. (22) 608 2308 - Agata Lipińska, kierownik Zakładu Konserwacji Masowej Zbiorów Bibliotecznych (zbiory XIX i XX w.)

Biblioteka Narodowa świadczy usługi w zakresie konserwacji zbiorów bibliotecznych

Copyright © 2007-2011 Biblioteka Śląska

Godziny otwarcia dla czytelników:
poniedziałek: 12:00 - 20:00
wtorek-piątek: 8:00 - 20:00
sobota: 8:00 - 15:00
czytelnie specjalistyczne w środy i piątki czynne do 15:00

informacja telefoniczna: (+48 32) 20 83 740
email: info@bs.katowice.pl